مشخصات فنی قیر سفت ( قیر ۱۵-۹۰)
- قیر سفت از لحاظ مشخصات ظاهری سفت و شکننده است
- در دمای ۹۰ درجه سانتیگراد شروع به روان شدن میکند
- درجه نفوذ سوزن مارشال درقیرسفت در دمای ۲۵ درجه سلسیوس از قرار۱۵ صدم میلیمترمیباشد
لازم به ذکر است در بیشتر موارد نمی توان قیر سفت را به تنهایی در صنعت و ساختمان سازی استفاده کرد و باید مقداری قیر شل را با قیر سفت ترکیب کرد. چرا که قیر سفت مذاب اگر سرد شود به سرعت ترد و شکننده خواهد شد. به همین علت اگر از این نوع قیر به تنهایی در قیرگونی استفاده شود خواهید دید که خیلی زود منافذ جهت جذب رطوبت و آب بر سطح آن پدیدار می شود.
حوزه کاربرد قیر ۱۵-۹۰
- راهسازی
- تولید کابل برق ، لاستیک
- تولید باتری، محصولات رنگ و لاک
- پالایش نفت
قیر ۹۰-۱۵ ماده چسبناک یا ماده جامد متشکل از ترکیبات کربوهیدرات و مشتقات آنها ، در طی فرایندهای اکسیداسیون طبیعی پلیمریزاسیون روغن تشکیل شده است که رایج در میادین نفتی است. ترکیب شیمیایی آن مشابه قیر طبیعی است.
کاربرد آن چیست؟
هرچند که قیر سفت ۱۵-۹۰ از حرارتدهی به قیر شل(محصول) به دست میآید، اما بهطور کلی این قیر حاصل تقطیر نفت، در برجهای تقطیر موجود در پالایشگاه است.
فرآیند حرارتدهی به قیر شل و تبدیل آن به قیر سفت، باعث ایجاد خاصیت لاستیکی بیشتری در ساختار قیر میشود. فرآیند دمیدن اکسیژن در قیر سفت باید کاملاً پیوسته باشد و در انجام آن مکث یا اختلالی وارد نشود. باید به این نکته توجه شود که قیر سفت بدون افزودن هیچ کاتالیزوری به دست میآید.
از مشخصههای مهم قیر ۱۵-۹۰، این است که نقطه نرمی بالا، نقطه اشتعال بالا و نقطه پایداری بالا در هنگام ذوب را دارد. همانطور که در ابتدای مقاله گفتیم، قیر سفت را با نام قیر ۱۵-۹۰ نیز میشناسند. علت این نامگذاری، درجه نفوذ و دمای نقطه نرم این قیر است. قیر سفت در دمای ۹۰ درجه سانتیگراد، بهصورت سیال روان و جاری درمیآید. درجه نفوذ قیر از نوع ۱۵-۹۰ نیز در دمای محیط که ۲۵ درجه در نظر گرفته میشود، برابر با ۱۵ صدم میلیمتر است.
مشخصات قیر سفت ۱۵-۹۰
قیر بهدستآمده در پالایشگاه نفت و برجهای تقطیر، یک سری ویژگیها و مشخصات خاصی دارد. قیر سفت یا ۱۵-۹۰، در حالت طبیعی کاملاً سفت است و بهصورت کاملاً منجمد تولید میشود. قیر سفت ۹۰/۱۵ از ماندگاری بالا، انعطافپذیری مناسب، خاصیت ضدآب و پایداری شیمیایی بهرهمند است. برای حمل و فروش قیر سفت، این محصول را بهصورت کارتنی، بستهبندی میکنند. به همین دلیل این ماده، به قیر کارتنی نیز معروف است.
ساختار قیر سفت، ترد و شکننده و فاقد خاصیت ارتجاعی است. به همین دلیل بهتر است بهصورت خالص در پروژههای ساختمانی نظیر قیرگونی، استفاده نشود. قیر سفت را معمولاً بهصورت ترکیبی با قیر شل در ساختمانسازی و عایقکاری، استفاده میکنند.
در مبحث بعدی شما را با کاربرد قیر سفت، آشنا خواهیم کرد.
کاربرد قیر سفت چیست؟
قیر سفت، گستره مصرف بالایی دارد و در صنایع مختلف شیمیایی ازجمله تولید لاک، رنگ کاغذ، پردازش نساجی، راهسازی، سنگفرش، کارهای عمرانی، ساخت سقف و ساختوساز، استفاده میشود.
قیر سفت همچنین برای درزگیر، عایق و ساخت محصولات لاستیکی و پلاستیکی، مصرف میشود. در کنار این موارد، قیر سفت را بهعنوان رنگ ضدزنگ، چسب در ورقههای الکتریکی و بهعنوان پایه چمن مصنوعی، استفاده میکنند.
از ترکیب قیر سفت با شل، میتوان یک قیر با درجه نفوذ، خاصیت ارتجاعی و نقطه نرمی مناسب با نوع شرایط آبوهوایی منطقه، به دست آورد.
برای مناطق گرم، استفاده از مقدار بیشتری قیر سفت نسبت به شل و برای مناطق سرد، ترکیب درصد بیشتری از قیر شل، مناسب است. با توجه به اینکه قیر سفت، ضد آب است بهعنوان پوشش و عایق در صنایع و سازههای گوناگون، استفاده میشود.
نکات مهم حمل، نگهداری و مصرف قیر سفت ۱۵-۹۰
در هنگام حمل و یا انبار قیر سفت ۱۵-۹۰، نباید دمای آن از ۲۳۰ درجه سانتیگراد بیشتر شود. پیش از حرارت دادن قیر و قرار دادن آن در دیگ، باید شکسته شده تا گرمایش بهصورت یکنواخت در همهی نقاط قیر سفت، انجام شود.
قیر مذاب را نباید در دیگ رها کرده تا سرد شود، چرا؟ زیرا دوباره گرم کردن آن باعث انتقال حرارت ضعیفتری نسبت به بار نخست در ساختار قیر میشود. برای آگاهی از دمای قیر در هنگام حرارت دادن، حتماً یک دستگاه کنترل گرما را در نزدیکترین فاصله نسبت به قیر قرار دهید. تأکید بر فاصله دستگاه دماسنج، به دلیل رسانایی حرارتی ضعیف قیر است.
رسانایی ضعیف قیر در انتقال حرارت، باعث ایجاد تفاوت زیاد دما در دماسنجی که دورتر قرار گرفته نسبت دماسنج نزدیک به قیر میشود. با رعایت نکات ذکر شده، خواص قیر بهتر حفظ شده و عملکرد بهتر و عمر بیشتری خواهد داشت.
جمعبندی
یکی از مشتقات نفت خام در پالایشگاهها، قیر است که در انواع مختلف با خواص متفاوت، تولید میشود. قیر سفت، یکی از انواع قیر است که از هوادهی و گرم کردن قیر شل به دست میآید.
قیر سفت ۱۵-۹۰، کاربرد گستردهای در صنعت دارد و برای استفاده بهعنوان عایق ساختمانها، باید آن را با قیر شل ترکیب کرد. قیر ۹۰/۱۵، کاملاً جامد است و در دمای محیط، بافتی سخت دارد. برای روانسازی این قیر باید آن را تا دمای ۹۰ درجه سانتیگراد، حرارت داد، درجه نفوذ قیر سفت، کم است و استفاده از آن با ترکیب قیر شل، در مناطق گرم، بسیار مفید و کاربردی خواهد بود.
